Debatcentrum De Grens   Opinie  Achtergrond Nieuws  Interviews    Contact

Na de verkiezingen van 18 maart: De teerling is geworpen!

Foto: Ad van de Graaf – De Fotostudio Uden

Na de verkiezingen van 18 maart: De teerling is geworpen! – Zo, de rook is opgetrokken, de schermutselingen zijn gaan liggen, de verkiezingsborden hangen er nu verloren bij, de teerling is geworpen. De gemeenteraadsverkiezingen 2026 zijn uitgelopen op een… ja, op wat eigenlijk?

Door Loek Borrèl

Het is zeker geen aardverschuiving geworden. Als rechtgeaarde revolutieprediker moet ik dit toch als een teleurstelling ervaren, maar nee, ik ben tevreden met de uitslag.

Verkiezingsprogramma’s

Ik ben misschien wel een van de twee geschifte lieden in de gemeente Maashorst die alle verkiezingsprogramma’s minutieus lees, aantekeningen maak en er vragen bij stel, wanneer ik het of niet begrijp (komt heel zelden voor) of wanneer ik denk dat de schrijvers van de programma’s het niet begrijpen (komt heel vaak voor). Verkiezingsprogramma’s zijn werkjes waar meer aandacht aan besteed is dan aan het politieke handwerk dat we de komende raadsperiode zullen zien.

De toverwoorden ‘bouwen’ en ‘wonen’

Tijdens het doornemen van de programma’s was het me al duidelijk: de revolutie zal zeker niet in Maashorst beginnen. Bijna alle partijen waren het op hoofdpunten wel met elkaar eens. Het is dus ‘bouwen, bouwen, bouwen’, om te kunnen ‘wonen, wonen, wonen’. Veelal nog uitgesplitst naar wonen voor jongeren, ouderen, betaalbare huurwoningen en/of koopwoningen voor mensen met een flinke buidel, maar ‘wonen’ was het toverwoord bij deze verkiezingen. Of het allemaal zo’n vaart zal lopen in de komende raadsperiode blijft echter de vraag. Ook al omdat het niet duidelijk is aan welke knoppen de gemeenteraad en het toekomstige college kunnen draaien om het wonen een flinke impuls te geven.

Koplopers en …

Het beste stukje huisvlijt is door KOMPAS aangeleverd. Een doorwrocht programma, waar het eigene van de kleinere kernen in Maashorst met verve werd beschreven en bij elk hoofdpunt terugkwam. LOKAAL Maashorst kwam met een aantal oorspronkelijke ideeën, terwijl de BoerBurgerBeweging niet verder kwam dat twee korte berichtjes op Facebook. Jammer.

De campagnestrijd

De afgelopen weken kon men bij winkelcentra regelmatig plukjes campagneteams van partijen tegenkomen, die het winkelend publiek met een glimlach tegemoet traden en hen voor het eigen geluid te winnen. Een enkele partij doet dit niet alleen tijdens campagnetijd maar gaat ook regelmatig langs de deuren wanneer er geen verkiezingen zijn. Daar mag je alleen maar respect voor hebben. Praten met mogelijke kiezers, weten wat er leeft, is natuurlijk niet voorbehouden aan de maanden voor de verkiezingen. Het canvassen doe je eigenlijk altijd, door weer en wind, maar ook wanneer je even niet in gesprek bent met iemand die jou goedgezind is.

De rol van de media!

Ook de plaatselijke media liet zich niet onbetuigd. Udens Weekblad/Kliknieuws had van alle partijen (minus FvD) quotes opgeschreven over een aantal brandende kwesties, te weten ‘geld’, ‘woningbouw’, ‘leefbaarheid en veiligheid’, zorg en welzijn’. Korte, maar krachtige quotes, die de partijen karakteriseerden.
Het Brabants Dagblad had van alle negen lijsttrekkers een kort interview gemaakt, waarin zij mochten ingaan op, wederom, een aantal hete hangijzers, plus een meer persoonlijke eindnoot.

Weinig debatbijeenkomsten

Naast deze straatontmoetingen en mediaberichtgeving werden er ook twee debatten georganiseerd. Heel weinig vergeleken met vier jaar geleden.
Een debat werd door o.a. DTV in De Pul te Uden en een door Debatcentrum De Grens (waarin bovengetekende ook verbonden is) in het Dorpshuis in Zeeland. Het debat van DTV draaide om een aantal stellingen waar de lijsttrekkers op konden reageren en met elkaar in discussie te gaan.

Een andere debatinsteek

Debatcentrum ‘De Grens’ had een andere insteek. Met het aantrekken van pleitbezorgers wilde het centrum mensen uit het werkveld laten horen die daadwerkelijk werden geraakt door het beleid in het gemeentehuis (of Den Haag). De pleitbezorgers zouden hun verhaal moeten besluiten met een soort ‘eisenpakket’, een pakket waarmee zij de komende jaren uit de voeten kunnen.
Hoewel de uitvoering van het debat-idee onvoldoende tot uiting kwam, wist de debatleider de lijsttrekkers voldoende te motiveren om in te gaan op de wensen van de pleitbezorgers.

De representativiteit van de Raad

En toch heerste het gevoel dat de campagnestrijd weinig verheffend was en dat het de meeste kiezers koud liet. Het leek een voorbode op een opkomstpercentage dat nog lager zou zijn dan de opkomst van vier jaar geleden. En hoe lager de opkomst, hoe urgenter de vraag of de Raad nog wel representatief is voor wat er leeft onder de bevolking.

En dan is het 18 maart 2026…

De opkomst in Maashorst blijkt beduidend hoger dan in 2022. Toen kwam 42% van de kiesgerechtigden op komen dagen, nu was dat 54%. En daar mag de plaatselijke politiek blij mee zijn. Met de kanttekening dat iets meer dan de helft nog steeds een schamel resultaat blijft uiteraard. Het zou goed zijn wanneer hierover eens een goed debat zou worden georganiseerd!

Het eindresultaat

Van de negen deelnemende partijen behalen acht partijen één of meerdere zetels in de Raad. Alleen de BoerBurgerBeweging weet onvoldoende mensen te trekken om een zetel te bemachtigen.
Verrassende nieuwkomer LOKAAL Maashorst met Christa van de Langenberg als boegbeeld. Ze begon twee raadperiodes geleden als burgerraadslid voor het CDA, deed vier jaar geleden mee met een eigen partij VROUW Maashorst, maar nu betreed ze de raadszaal met LOKAAL Maashorst. Een van hun speerpunten is het instellen van een burgerberaad, waar bewoners over allerlei onderwerpen mee kunnen praten.

Een winnaar en een verliezer

Een van de winnaars is zeker Forum voor Democratie. Janco Bethlehem krijgt er twee medestanders in de Raad bij. Naast het blijven ageren tegen het nieuw AZC pleit Forum voor een gekozen burgemeester. Helaas voor de afdeling van deze partij in Maashorst is over het AZC reeds het democratisch besluit genomen dat deze aan de Boekelsedijk komt en is het al dan niet kiezen van een burgemeester geen gemeentelijke aangelegenheid. Toch mogen we verwachten dat de versterkte fractie een meer zichtbare oppositie zal gaan voeren in de komende raadsperiode.
Ook opvallend is het verlies van de SP. De voormalige grootmacht in de Udense politiek, lijkt steeds verder weg te zakken naar het absolute nulpunt. Ton Segers is Spencer Zeegers niet en dat hoeft ook niet, maar het was in de afgelopen vier jaar niet geheel duidelijk waar de SP nu echt voor stond. Misschien moet de partij zich opnieuw gaan uitvinden.

Winst zonder duidelijk profilering

PRO en GroenLinks hadden het in de afgelopen vier jaar moeilijk om echt oppositie te voeren tegen het college van JONG Maashorst, KOMPAS Maashorst en CDA. Het mocht allemaal groener en nog socialer, maar was het college niet op de goede weg? De progressieve partijen stemden volledig in met de voorlopige asielopvang in het Van der Valk Hotel en klapten instemmend bij het collegebesluit om de opvang te concretiseren met een AZC aan de Boekelsedijk. Echt profileren was er in progressieve kringen dus niet bij. Dat ze dan toch een winst mogen noteren van twee zetels is dus een prima resultaat. Wel is voor het links liberale volksdeel te hopen dat de vier partijen (PRO, D66, PvdA, GroenLinks) met een betere partijnaam komen en dat het een professionele partij wordt die voor de komende jaren het progressieve verhaal in de gemeente luidkeels laat horen.

Verrassend verlies CDA

Dat het CDA zetels verloor vond ik een verrassing. Ik had gedacht dat het CDA in de verschillende kernen nog steeds een machtige partij zou zijn, maar niets is minder waar. Een schamele vier zetels op een totaal van 33 is beschamend weinig voor de eens almachtige partij in deze gemeenten. Een Bontenbal-effect is er niet, terwijl de zeer jeugdige Niek Bongaerts een natuurtalent lijkt te zijn. Maar voor het grote mensenwerk is het misschien nog wat te vroeg. Te vrezen valt voor de partij dat ze niet meer in het college zullen komen en zich moeten verzoenen met de oppositierol, die hen niet zo ligt.

Gewoon VVD Maashorst terug op koers?

De terugkeer van Ruud Geerders in de moederschoot van de VVD is goed uitgepakt. De partij krijgt er één zetel bij als beloning voor het weinigzeggende oppositievoeren. Een beetje brommen en klagen, een flinke draai rondom het asielzoekerscentrum, maar al met al weinig nieuwe en sprankelende ideeën. Maarten Prinssen heeft het als lijsttrekker dan toch weer goed gedaan. Met als mogelijke beloning een plek in het komende college.

De morele winnaar

KOMPAS Maashorst is de morele winnaar van deze verkiezingen. Tegelijkertijd is het juist deze partij die laat zien dat de groeistuipen van de nieuwe gemeente nog steeds pijn doen. Bijna alle zetels van KOMPAS worden gehaald in de kernen. Daar ligt blijkbaar hun macht en nauwelijks in het Udense. Dat is een jammerlijke constatering, vooral omdat voorman Jeroen van den Heuvel dat Maashorstse hart in de hele gemeente wil uitstralen. Dat kloppende hart weerklinkt zeker ook in programma van KOMPAS, maar om de een of andere reden lijkt het ritme uit de maat te lopen. Voor de winnaar van de verkiezingen zal het de komende vier jaar een topprioriteit moeten zijn om de nieuwe gemeente levensvatbaar te houden. Dat geldt overigens niet alleen voor KOMPAS, maar moet een prioriteit zijn voor alle partijen en mensen in de gemeente.

Jong als selling point sleets?

Tja, en dan JONG Maashorst. Het resultaat valt me gewoon erg tegen. Ik had meer aanhang voor de partij verwacht. Met Ramona Sour als lijsttrekker hebben ze een krachtdadig bestuurder als leider. En toch wilde het niet lukken om de grootste te blijven. Het zal te maken hebben met het feit dat KOMPAS de kernen voor zich nam en JONG Maashorst werd teruggeworpen op het Udense. Hierbij komt dat er relatief veel jonge, witte mannelijke, kiezers FvD hebben gekozen en dat veel partijen met jonge kandidaten op de proppen kwamen. Is ‘Jong’ als selling point lijkt na ruim 25 jaar wellicht een beetje oubollig geworden? JONG Maashorst wordt ook steeds meer geassocieerd met een bestuurderspartij en steeds minder met een frisse, jonge ideeënpartij.

Het nieuwe college zal wel…

Ik ben tevreden met de uitslag van de verkiezingen. Het had van mij een onsje meer van ‘dit’ worden en een onsje minder van ‘dat’, maar alles afwegende heb ik het (onderbuik?) gevoel dat het allemaal wel los zal lopen. Voor de komende vier jaar hoef je geen chaos te verwachten, de revolutie zal niet worden uitgeroepen en de meeste mensen zullen het prima vinden.

Vertrouwen in de gemeentelijke toekomst!

Burgemeester Hans van de Pas is een uitstekend burgervader gebleken, die Maashorst goed van pas komt. We moeten blij zijn dat een mogelijke splijtzwam als het nieuwe AZC op een vakkundige manier door dit college is opgepakt en uitgevoerd. En dat bijna alle raadsfracties, ook de tegenstemmers, hebben aangegeven dat we er nu allemaal voor gaan. Dat zal voor heel veel andere prioriteiten ook moeten. Denk aan ‘bouwen, bouwen en bouwen’, maar ook aan het ‘niet gehoord worden’, wat veel inwoners hebben. Ik heb er wel vertrouwen in.

Resultaat verkiezingen gemeenteraad 2026

Lees ook: Zwevende kiezer wordt niet veel wijzer van verkiezingsdebat in vol Dorpshuis
Lees ook: Debatavond Maashorst geeft kiezers inkijkje in plannen partijen

Privacyverklaring Debatcentrum De Grens